ABD Başkanı Donald Trump, CBS News kanalına yaptığı açıklamada İran‘la bir anlaşma yapmaya “çok yaklaştıklarını” ve müzakerelerin “her geçen gün daha iyiye gittiğini” söyledi.
Trump benzer saatlerde Axios’a yaptığı açıklamada ise İran ile ilgili müzakere sürecini bugün yakından izlediğini kaydederek, Tahran’la anlaşma şansı ve İran’a saldırılara dönme ihtimallerinin eşit olduğunu belirtti.
Trump, “Bence iki seçenekten biri gerçekleşecek, ya onlara şimdiye kadar hiç görmedikleri kadar sert bir darbe indireceğim ya da iyi bir anlaşma imzalayacağız.” ifadesini kullandı.
İran’a saldırılara devam edip etmeyeceği konusunda kararı büyük ihtimalle yarın (24 Mayıs Pazar) vereceğini bildiren Trump, bugün Beyaz Saray’da İran ile ilgili süreci kapsamlı şekilde değerlendireceğini belirtti.
‘’SON DETAYLAR GÖRÜŞÜLÜYOR”
Trump daha sonraki saatlerde yaptığı açıklamada İran anlaşmasının son detaylarının şu anda görüşüldüğünü ve kısa süre içinde açıklama yapılacağını belirtti. Trump ‘’Türkiye, Suudi Arabistan, BAE, Katar, Mısır, Ürdün ve Bahreyn liderleriyle görüştüm. Ayrıca Pakistan Genelkurmay Başkanı’yla da telefon görüşmesi yaptım. İran ile anlaşmaya dair konuları ele aldık.” dedi.
ABD Başkanı, anlaşmanın birçok unsuruna ek olarak Hürmüz Boğazı‘nın da yeniden açılacağını belirtti.
Financial Times gazetesi de ABD ve İran’ın ateşkesi 60 gün süreyle uzatmaya yakın olduğunu bildirdi.
İRAN: ANLAŞMA ÇERÇEVE METNİ SON AŞAMADA
İran devlet televizyonu, yetkililere dayandırdığı haberinde ABD ile anlaşmanın çerçeve metni konusunda son aşamada olunduğunu bildirdi.
Diğer yandan İran Dışişleri Bakanlığı ve Müzakere Heyeti Sözcüsü İsmail Bekayi, görüşmelere ilişkin, “Anlaşmaya hem çok uzak, hem de çok yakınız.” dedi.
Pakistan Genelkurmay Başkanı Asım Munir’in Tahran ziyaretini değerlendiren ran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Bekayi, “Üzerinde ihtilaf bulunan konular hala mevcut. Şu anda mutabakat zaptını sonuçlandırmak için çaba gösteriyoruz.” ifadelerini kullandı.
İran’ın odak noktasının savaşının sona erdirilmesi olduğunu söyleyen Bekayi, ABD ve İran’ın ortaya koyduğu görüşlerin çözüme ulaşabilme noktasında birbirine yaklaştığını ancak bunun anlaşma manasına gelmediğini vurguladı. Bekayi, “ABD’nin çelişkili tutumu nedeniyle sürecin değiştiğini söyleyemeyiz.” diye konuştu.
Bekayi, Hürmüz Boğazı’na ilişkin ise, “Hürmüz Boğazı’nın ABD ile ilgisi yok. Bu, biz ve kıyıdaş ülkelerle alakalı.” dedi.
Müzakerelerin mevcut aşamasında nükleer meseleler ve yaptırımların ayrıntılarıyla ilgili hususların yer almadığını belirten Bekayi, ülkesinin yaptırımların kaldırılmasına yönelik talebinin değişmez bir tutum olduğunu söyledi.
Bekayi, nükleer meselenin ABD ile varılacak mutabakat sonrası ele alınması gerektiğine işaret ederek, İran’ın dondurulmuş varlıklarının serbest bırakılması konusunun ise görüşmede gündemde olduğunu söyledi.
Bekayi ayrıca, İran’ın ABD’ye ilettiği 14 maddelik teklifinde, hem nükleer konulara hem de dondurulmuş varlıkların serbest bırakılması hususuna atıf yapıldığını dile getirdi.
Nükleer konuya 30 ya da 60 gün içinde girilip girilmeyeceği hususunun sonraki aşamalarla ilgili olduğunu söyleyen Bekayi, resmi arabulucu ülkenin Pakistan olduğunu ve Katar’ın da görüşmelere yardımcı olmaya çalıştığını ifade etti.
İran devlet medyasına göre Munir, Tahran’dan ayrılmadan önce İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan ile de görüştü.
Görüşmelerin ardından Pakistan ordusu son 24 saatte yürütülen görüşmelerin nihai bir anlaşmaya yönelik “cesaret verici” ilerleme sağladığını açıkladı.
Reuters’a konuşan Pakistanlı kaynaklar, savaşı sonlandırmaya yönelik geçici anlaşmaya çok yakın olunduğunu bildirdi. Ayrıca İran ve Pakistan’ın ABD’ye revize edilmiş bir teklif sunduğu da belirtildi.
TARAFLAR NE İSTİYOR?
İran, müzakerelerde ABD’ye verdiği yanıtta bölgedeki savaşın sona erdirilmesini, Lübnan dahil tüm cephelerde çatışmaların durmasını ve Washington’ın İran limanlarına yönelik deniz ablukasını kaldırmasını talep etti. Tahran ayrıca, ABD yaptırımları nedeniyle yurtdışında dondurulan İran varlıklarının serbest bırakılmasını istiyor.
İran tarafı bunun yanında nükleer program konusunda da müzakerelere açık olduğu mesajını verdi. Amerikan basınında yer alan haberlere göre Tahran, yüksek düzeyde zenginleştirilmiş uranyumun bir kısmını seyreltebileceğini ve bir bölümünü üçüncü bir ülkeye göndermeyi değerlendirebileceğini iletti. Ancak İran’ın, nükleer tesislerini tamamen sökmeyi reddettiği ve uranyum zenginleştirme faaliyetlerini uzun süreli olarak durdurmaya yanaşmadığı belirtiliyor.
ABD ise İran’ın elindeki yüksek düzeyde zenginleştirilmiş uranyumun ülkeden çıkarılmasını ve Tahran’ın nükleer programının ciddi şekilde sınırlandırılmasını talep ediyor. Washington yönetimi, İran’ın nükleer silah üretme kapasitesine ulaşmasını engellemenin temel öncelik olduğunu savunuyor.
Taraflar arasında Hürmüz Boğazı konusunda da pazarlık yürütülüyor. İran’ın, savaş sonrası ticari gemi geçişlerine kapatılan boğazı kademeli olarak yeniden açmayı önerdiği belirtiliyor. Buna karşılık Tahran, ABD’nin 13 Nisan’dan itibaren İran deniz ticaretine yönelik uyguladığı ablukanın gevşetilmesini istiyor.Dünya petrolü ve sıvılaştırılmış doğalgaz ticaretinin yaklaşık beşte birinin geçtiği Hürmüz Boğazı’ndaki gerilim, küresel enerji fiyatlarında dalgalanmaya yol açmıştı. İran basınına göre Tahran yönetimi, boğaz üzerindeki kontrolünden vazgeçmeyeceğini de vurguluyor.
News
