– Bu tarz saldırılar neden bu yaş gruplarında görülüyor?
Genelde şiddet içerikli oyunlarda ne olur? Baskınlar düzenlenir, önüne çıkanlar vurulur. Dikkat ederseniz, son dönemde yaşanan olaylarla bu oyunlar arasında ciddi bir benzerlik oluşmaya başladı. Üstelik bu tür vakaların ardı arkası da kesilmiyor. Nitekim yakın zamanda Eskişehir’de yaşanan bir olay vardı.
Yine Başakşehir’de bir okulun içerisine girmek isteyen saldırganın elinde silah bulunuyordu. Her iki saldırganın da ifadelerine bakıldığında ortak bir nokta öne çıkıyor: “Oyun oynuyordum ve bu oyundan etkilendim. Dolayısıyla silaha da ulaştım.” Ancak burada çok daha kritik bir sorun var: Silaha erişimin bu kadar kolay olması.
Özellikle Telegram gibi platformlarda silah satışlarının maalesef fütursuzca gerçekleştirildiğini görüyoruz. Ne oluyor? Henüz 19 yaşında, tam da oyun çağında olan bir çocuk, “Tamam,” diyor. “Buradan girerim, vururum, öldürürüm.” Çünkü zihnindeki hedef şu: Tıpkı oyunlardaki gibi, bunu yaparsam puan alırım, dikkat çekerim, öne çıkarım.
Popüler kültürün de etkisiyle dijital oyunlar aracılığıyla bu düşünce biçimi çocuklar ve gençler arasında giderek yayılıyor ve bunun çok ciddi sonuçları ortaya çıkıyor.
Bir diğer önemli etken ise sanal medya. Neden? Çünkü kahraman olma algısı burada besleniyor. “Ben silahımla okula girdim, 12–13 kişiyi öldürdüm, 15 kişiyi yaraladım. Herkes benden bahsedecek, herkes beni konuşacak.” Bu bakış açısını sanal ortamdaki suç çeteleri de sürekli körüklüyor. Bunu defalarca dile getirdik.
— Sanal ağlarda çok sayıda çete yuvalanmış durumda. Bu yapılar gençleri ağlarına düşürüyor. Sanal medyada paylaşılan videolar da bu süreci besliyor, değil mi?
Burada açık bir özenme durumu söz konusu.
Bir; sohbet uygulamaları. İki; dijital platformlar. Üç; sanal medya. Dört; belki de en önemli unsur olan küresel dijital platformlar. Neden? Çünkü mafya dizileri giderek yaygınlaşıyor. Özellikle başta Netflix olmak üzere, kontrol ve denetimin neredeyse hiç olmadığı bir yapıdan söz ediyoruz. Çetelerin yaygınlaşmasının önemli bir nedeni de bu sürecin doğrudan dijital platformlara taşınması. Çünkü çocuklar bu içerikleri izliyor, etkileniyor. Yaş ve içerik denetimleri yeterince uygulanmadığı için suçlulara da etkin bir müdahale yapılamıyor.
Suçlu geliyor, adeta bir operasyon çeker gibi davranıyor, elini kolunu sallayarak mekândan çıkıyor ve ardından başka bir suçun içine giriyor.
Çocuk çeteleri giderek artıyor. Casper’lar, Dalton’lar gibi yapılanmaların tamamı yine sanal medyada yuvalanmış durumda. Neden? Çünkü anonimlik var.
İnternet ortamında, sanal medyada ya da Telegram gruplarında “silah”, “şu kadar”, “hangi bölge” gibi ifadelerle açık açık ticaret yapıldığını görüyoruz. Hatta Türkiye’yi 81 ile bölüp ilan veriyorlar. Son dönemde siber emniyet güçlerimizin bu yapıların içine takma isimlerle sızarak operasyonlar yapmaya başladığını da biliyoruz. Uyuşturucu madde satışı da yine aynı şekilde Telegram ve benzeri platformlar üzerinden yürütülüyor.
Sanal medyadaki “direct mesaj” dediğimiz özel sohbetler üzerinden de bu tür faaliyetlerin gerçekleştirildiğini gördük. Peki Ümit Bey, bu engellenemez mi? İçinde bulunduğumuz çağ yapay zekâ çağı. Bu teknolojiler yoğun şekilde kullanılıyor. WhatsApp örneğinde de gördüğümüz gibi, uçtan uca şifrelemenin dahi mutlak olmadığı mahkeme kararlarıyla ortaya çıktı. Verilerin toplandığı ve okunduğu biliniyor.
O hâlde yapay zekâ ve ileri teknoloji kullanılarak, bu tür anahtar kelimeler geçtiğinde ilgili hesapların filtrelenmesi ve kapatılması çok rahat mümkün değil mi? Elbette mümkün. Günümüz teknolojisiyle çok daha fazlası yapılabilir.
– Peki aileler ne yapabilir?
Defaatle söylediğimiz temel husus şu: Çocuklar ülkenin geleceğidir ve mutlaka korunmalıdır. Şu an Meclis gündeminde olan, 15 yaş altı sosyal medya kullanımını yasaklayan bir düzenleme var. Fransa bu konuda adım attı, İspanya attı, Avustralya attı. Yunanistan ise 2027 yılından itibaren bu yasağı 16 yaş olarak uygulamaya koyuyor.
O hâlde Türkiye’de de iktidarıyla muhalefetiyle, çocuklarımızı ve geleceğimizi korumak adına, Sağlık ile Aile, Çalışma ve Sosyal İşler Komisyonu’ndan geçen bu yasanın Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Kurulu’ndan mutlaka geçirilip Resmî Gazete’de yayımlanması gerekiyor. Bu birinci adım.
İkincisi ise sanal medya şirketlerine çok daha ağır ve ciddi yaptırımlar uygulanması. Bu yasayla birlikte günlük erişimi 100 binin üzerinde olan dijital oyun platformlarına ofis açma ve temsilci bulundurma zorunluluğu getirilmiş olması önemli ama yeterli değil. Yasayı çıkarmak tek başına yeterli değildir; asıl önemli olan uygulamadır.
Burada yalnızca bireysel güvenlik değil, aynı zamanda ekonomik anlamda da ciddi bir yıpranma söz konusu. Türkiye ekonomisi açısından da büyük bir riskle karşı karşıyayız. Bu sorunların bir an önce çözüme kavuşması ve dijital okuryazarlık eğitimlerinin artırılması şarttır. Aksi takdirde bu tür vakaları çok daha sık görmeye başlayacağız.
News
